rebozonl

Rebozo í fæðingu

Fljótlega eftir að ég byrjaði að starfa sem doula tók ég ástfóstri við rebozo, ég fer helst ekki í fæðingu án þess að hafa það með í töskunni. Stundum er það þar ósnert en oft tek ég það upp og það hefur margsannað gildi sitt. Það getur róað, nuddað og flýtt fæðingarferlinu. Ekki það, ég hef jafnoft ekki tekið það upp úr töskunni minni og stundum hreinlega gleymt því heima. Rebozo er dásamlegt þegar það á við.
Ég tók saman nokkur myndbönd sem sýna ágætlega hvernig er hægt að nota rebozo í fæðingu.

Hér er stutt myndband um hvernig rebozo getur stutt við mjaðmir á meðgöngu og í fæðingu.

Þá er hér myndband um hvernig er hægt að nota rebozo í spítalarúminu

Hér er svo myndband af Naoli Vinaver sem er mikill frumkvöðull í að kynna rebozo,

 

 

sweet-dreams-ii-4-1525158-640x480

Ráð til að fækka/hætta næturgjöfum

Ein algengasta fyrirspurnin sem ég fæ er um hvernig sé best að hætta næturgjöfum og þá helst hvenær, hvort einhver tími sé betri en annar.

Börn eru ólík og hafa misjafnar þarfir svo það verður að taka inn í jöfnuna hvernig týpa barnið er, aldur og svo auðvitað þarfir og óskir foreldranna.

Það er mikilvægast af öllu að foreldrar finni innra með sér að næturgjafirnar trufli upp að því marki að þeir vilja hætta og hvatinn komi frá þeim og barninu en ekki utan frá utanaðkomandi aðilum. Málið er að það kemur alltaf að því að barnið sefur í gegnum nóttina og næturvöknunin heyrir sögunni til. Ef þið eruð frekar afslöppuð með þetta og takið þessu létt er það bara allt í lagi. Hinsvegar er áríðandi að taka málin í sínar hendur þegar maður finnur að svefnleysið eða svefnrofið er farið að hafa merkjanleg áhrif á sig og þá er gott að vera nokkuð staðfastur í sínu.

Þegar tekið er á næturdrykkju barna er gott að hafa í huga að það að barnið hætti að drekka á nóttunni þýðir ekki endilega að það hætti að vakna á nóttunni en það getur vel þýtt að það vakni sjaldnar og að það sé auðveldara að takast á við næturvöknunina. Stundum er töfralausnin að hætta næturdrykkju, þegar hvatinn að því að vakna er orðinn lítill fara sum börn að sofa í gegnum nóttina.

Ég tók saman nokkur atriði sem vonandi hjálpa þegar minnka á næturgjafirnar.

Gefa góða næringu jafnt og þétt yfir daginn.

Krílin okkar eru mikið á ferðinni, skoða heiminn, rífa, tæta, leika og oft er eins og þau hafi hvorki tíma né nennu til að drekka og næra sig á daginn en það skiptir máli að næra magann reglulega yfir daginn svo hann vilji hvílast á nóttunni. Börn sem nærast lítið á daginn vegna anna munu bæta sér það upp á nóttunni. Það er líka gott að hafa í huga að oft er auðveldara að hætta næturgjöfum ef maður man eftir því að gefa sér tíma í daggjafirnar.

Veita athygli og nánd yfir daginn

Sum börn eru of upptekin á daginn til að veita foreldrum sína nokkra athygli og sækja sér í nánd og hlýju á nóttunni. Það er auðveld að minna niður snertingu og umönnum eftir því sem barnið er eldra án þess að gera sér grein fyrir því. Aukin næturdrykkja og þegar börn hanga á stóran hluta nætur kemur líka oft í kjölfarið á meiri fjarveru t.d. þegar farið er aftur til vinnu og samverustundum fækkar.

Passaðu að gefa fulla gjöf ef barnið vaknar.

Stundum rumskar barnið til að drekka en sofnar í raun strax aftur (og kannski þú líka) og þá hefur það ekki drukkið nægju sína, er enn svangt og vaknar fljótlega aftur til að drekka. Gott ráð er að ef barnið vaknar til að drekka eftir ásættanlegan tíma er að passa að gefa því vel að drekka og freista þess þannig að barnið sofi aftur langan dúr.

Losaðu brjóstið

Eftir að barnið hefur drukkið nægju sína gættu þess þá að það losi takið af brjóstinu og haldi áfram að sofa. Þegar hægja fer á kyngingum hjá barninu er upplagt að losa brjóstið frá, þægilegast að setja fingurinn í munnvikið og þá losnar takið. Stundum verða þau pirruð og þá er bara að meta hvort maður haldi áfram að leyfa barninu að drekka og haldi svo áfram að losa en lykillinn að árangri er að losa alltaf takið í næturgjöfum og halda sér við efnið. Fyrst er barnið pirrað, svo fer það að venjast þessu og að endingu nær maður upp vananum að barnið drekkur, sleppir brjóstinu og heldur áfram að sofa.

Gættu þess að ofsvara barninu ekki.

Börn rumska oft yfir nóttina og gefa frá sér hljóð en í mörgum tilfellum halda þau svo áfram að sofa, það er mikilvægt að staldra við og meta stöðuna áður en maður bregst við. Frekar að hinkra aðeins og sjá hvort þau fari aftur að sofa en að rjúka til og gefa sofandi barni.

Einföld regla eins og að telja upp á tíu, anda þrisvar og prófa að sussa á barnið eða gefa því snuð virkar oft til að koma börnum af stað í annan svefnhring.

Ekki sofa upp við barnið

Stundum vakna börn einfaldlega bara af því að þau eru svo nálægt mömmunni, lyktinni og húðinni og það getur hreinlega vakið þau að rekast upp við bera húð. Hlýtt og gott, rumsk, mömmuhúð, alveg rétt- er ekki kominn tími til að drekka?

Þetta ferli má brjóta upp með því að hafa bil á milli ykkar, ef barnið sefur upp í að hafa pláss á milli eða hitt foreldrið á milli eða með því að barnið sé í eigin svefnfleti.

Það er allt í góðu að segja nei!

Þegar börnin eru farin að skilja vel er hægt að setja þeim mörk og neita þeim. Þetta krefst endurtekningar og þolinmæði en hefst að lokum.  Aðstæður gætu verið svona, Barn; drekka (oftast sagt með hljóðum eins og neeh) mamma; nei/ ekki núna/ seinna/ á morgun. , barn; drekka, mamma; nei/ ekki núna. Með því að vera staðfastur og yfirvegaður hefst þetta að lokum. Hér er það endurtekningin og staðfestan sem skilar sér hratt. Persónuleiki barnsin hefur heilmikið að segja, sum börn láta sér segjast við neitum tvö eða þrjú meðan önnur þræta fleiri fleiri daga.

Fáðu aðstoð

Stundum er það þess virði að skipta út hlutverkum og leyfa hinu foreldrinu að taka við næturbröltinu. Ávinningurinn af þessu getur verið margvíslegur, einn er betri svefn, annar er betra tækifæri fyrir pabbann að hugga barnið og tengjast því og barnið öðlast meiri færni við að hafa fleiri umönnunaraðila.

Í þessum aðstæðum borgar sig að pabbinn svæfi barnið og sinni því svo þegar það vaknar aftur með því að hugga, róa, rugga.

Til þess að þetta gefist vel þarf barnið að vera orðið það gamalt að það skilji og skynji umhverfi sitt vel. Ykkar tilfinning verður að fylgja máli og verið viss um að barnið sé orðið það gamalt að þörfin fyrir næturgjafir er ekki lengur til staðar. Það borgar sig líka að gefa sér tíma í þessa kynningu fyrir barnið. T.d. ef móðir hefur nær eingöngu annast barnið þegar kemur að háttatíma og fyrir svefninn líka getur verið gott að gera það saman 1-2 kvöld áður og svo að hitt foreldrið taki við. Það gefur öllum hlutaðeigandi tækifæri á að þjálfa sig í breyttum aðstæðum. Stundum bregðast börn nefnilega hart við því þau eru hissa í nýjum aðstæðum frekar en þau séu að hafna umönnunaraðilanum. Hér er líka lykilatriði að mamman geti fundið ró í að fara annað og að hitt foreldrið treysti sér í að annast barnið á yfirvegaðan máta og vera þolinmótt.

Veljið tímann vel, þegar allir eru upplagðir og hressir og hitt foreldrið hefur séns á að hvílast meira eins og um helgi. Þá er á sama tíma mikilvægt að muna að grátur og kvart í örmum foreldris er ekki það sama og vera skilinn eftir og grenja úr sér næturvöknunina.

Svefnlausnir eru ekki skyndilausnir

Þegar maður er að aðlaga svefninn og breyta svefnrútínunni er gott að muna að góðir hlutir gerast hægt og að við erum sérfræðingar í börnunum okkar. Það er gott að vera staðfastur, fylginn sér og halda í endurtekningu til að ná árangri en hlutirnir taka tíma og maður verður að gera ráð fyrir að ný svefnvenja skapist í rólegheitunum. Það má líka hvenær sem er breyta um áætlun og jafnvel hætta við.

Þegar maður er að breyta svefnvenjum er gott að horfa í hegðun barnsins til að sjá hvaða áhrif breytingin hefur á það, er það líkt sjálfu sér á daginn, líður vel og nægjusamt eða sýnir það breytta neikvæðari hegðun svo sem að vera hangandi í, grátgjarnt og viðkvæmt. Ef svo ber undir getur verið gott að bakka og endurskoða áætlunina.

Muna svo umfram allt að svefnlausnir eru ekki skyndilausnir og allt miðar áfram í rólegheitum.

Gangi ykkur vel.

Sleeping baby girl

Nokkur einföld ráð til að bæta nætursvefn barna

Svefn og hvíld er okkur öllum mikilvæg, það er mikilvægt fyrir lítil börn að hvílast vel og það skiptir okkur foreldrana líka miklu máli. Það er eitt og annað hægt að gera til að gera svefnumhverfið betra og auka líkurnar á að litla krílið sofi í gegnum nóttina.
Þó verður að hafa í huga að svefnlausnir eru ekki skyndilausnir, það tekur tíma að skapa nýja rútínu og yfirleitt mjakast þetta aðeins áfram, skref fyrir skref. Börn eru líka æði ólík og sum börn eru fljót að koma sér í svefnrútínu meðan önnur þurfa mikla aðstoð.
Lykilatriði í bættum svefnvenjum er rútína, endurtekning og ró og að lokum næst takmarkið langþráða, að sofa í gegnum nóttina.  Hér eru nokkur ráð sem geta bætt og lengt svefn barna á tiltölulega einfaldan og áreynslulítinn hátt.
1) Gættu þess að það sé ekki of heitt í herberginu þar sem barnið sefur og það ekki ofklætt. Hús og herbergi á Íslandi eru yfirleitt mjög heit og oft er hreinlega of heitt í svefnherbergjunum, fyrir börn og fullorðna. Of mikill hiti (nú eða kuldi) veldur því oft að börn vakna, þeim líður ekki vel og börn með viðkvæma húð eru sérstaklega viðkvæm fyrir þessu. Það getur verið betra að athuga líkamshita barnsins en að finna hendur eða fætur til að átta sig á hvort að hitastigið er rétt því hendur og fætur eru oft aðeins kaldari. Með því að passa að hitinn sé um 18-20 gráður er líklegra að barnið sofi.
2) Hafðu svefnstaðinn kósý. Það skiptir máli hafa svefnstaðinn eftirsóknarverðan og kósý, notalegt umhverfi þar sem auðvelt að koma sér vel fyrir. Mörgum börnum finnst gott að hafa eitthvað þétt við sig svo það getur borgað sig að hafa svefnrýmið ekki of stór. Það getur líka borgað sig, ef hægt er, að aðskilja svefnstað og leikstað. Rúmið er staðurinn þar sem allt er í ró og maður tengir við að í rúminu (svefnstaðnum) er sofið.
3) Einfaldur svefnstaður er líka mikilvægur, þar er bara það sem þarf en ekkert annað aukadót. Það er auðveldara að sofna í umhverfi sem er fábreytt og einfalt en þar sem augnáreiti er mikið. Bangsar, dúkkur og dót ættu því að vera í lágmarki sem og hringlur og svo raftæki. Sæng og uppáhaldsbangsi eða dúkka er alveg nóg. Fyrir utan hve mikið aukahlutirnir geta truflað, safnast líka ryk í þá.
4) Hafðu daglúr og nætursvefn ólíkan. Það skapar vissu fyrir barnið að venjast því að sofa í rúminu sínu á nóttunni en t.d. í vagni á daginn. Þannig áttar það sig á með tímanum að rúmið þýðir langur svefn. Það skiptir líka máli að hafa dimmt á nóttunni þegar sofið er og bjart á daginn.
5)  Skapaðu svefnrútínu því rútína skapar öryggi. Með afslöppuðum háttatíma sem er alltaf eins fer barnið fljótt í svefngírinn, þekkir þegar rútínan byrjar og fer ósjálfrátt að stilla sig inn á svefn. Eitthvað sem virkar fyrir fjölskylduna t.d. bað, náttföt, burstatennur, lesa bók, slaka á og sofa. Rútina er líka mjög gagnleg fyrir foreldrana því á erfiðari dögum þegar maður er þreyttur er auðveldara að koma sér í gegnum kvöldið ef rútínan er í lagi.
6) Gættu þess að ofsvara ekki barninu. Mörg börn rymja og stynja og láta heyra í sér en eru í raun enn sofandi. Því er gott að venja sig á að hlusta og hinkra og átta sig á stöðunni áður en maður fer inn og bregst við, oftar en ekki halda krílin áfram að sofa.
7) Notaðu svefnhljóð, gerðu alltaf sama hljóðið þegar þú heyrir að barnið er að rumska og gera sig líklegt til að vakna, hljóð eins og uss eða annað róandi suðandi hljóð, veitir barninu vissu um að foreldrið er til staðar og gefur því skilaboð um að halda áfram að sofa.
babyslee

Eiga börn að vakna á nóttunni?

Nýlega rakst ég á grein um svefn barna sem bendir á að það er eðlileg hegðun barns að vakna á nóttunni. Greinin er úttekt á rannsókn sem gerð var frá Swansea-háskóla í Whales og sýnir að flest börn undir eins árs vakna amk einu sinni á nóttunni, nú síðast ný rannsókn frá Swansea háskóla í Whales.

Spurningalisti var lagður fyrir 715 mæður barna á aldrinum 6-12 mánaða og þær spurðar út í svefnvenjur barnanna, hve oft þau vöknuðu og hvort þær nærðu börn sín þegar þau vöknuðu.

Niðurstöðurnar voru að 75% barna á þessum aldri vaknaði enn reglulega á nóttunni, amk einu sinni yfir nóttuna og sex af hverjum tíu börnum fékk að drekka mjólk í það minnsta einu sinni.

Annað sem var mjög áhugavert var að það var enginn munur á næturvöknun barna sem voru á brjósti eða á pela. Eins virtist ekki skipta máli upp á næturvöknum hve oft börnin nærðust yfir daginn eða hve margar máltíðir þau fengu. Mæður með börn á brjósti gáfu börnum sínum þó oftar að drekka á nóttunni.

hih-main-image

Meðgönguógleði

Morgunógleði, morgunógleði.

Jæja, barnið er á leiðinni, tilhlökkunin er til staðar en morgunógleðin rænir allri lífslöngun. Líkaminn er að fara í gegnum miklar breytingar, líf vex innra með þér og hormónarnir eru á fullu og líkamlegar breytingar eru miklar, það er alveg skiljanlegt að það taki á og okkur líði skringilega.

Þrátt fyrir að morgunógleði sé algeng, hvimleið og á stundum langdregin er furðu lítið búið að kanna hana og finna lausnir við henni. Góðu fréttirnar eru auðvitað að yfirleitt er ógleðin hætt innan 12 vikna- þó ekki algilt. Stundum fylgir ógleðin alla meðgönguna og getur orðið alvarlegt krítískt ástand og þá þarf auðvitað að sækja aðstoð til fagfólks og fá stuðning og viðeigandi aðstoð.

Eitthvað er þó hægt að gera og hér koma nokkur ráð en ef ég get einhvern tíma gefið gott ráð er það að fara varlega, ekkert liggur á og hvetja konur til að leyfa sér að hlusta á líkamann og líðan sína. Flest annað getur beðið. En hér er smá upptalning af húsráðum sem hafa virkað fyrir barnshafandi konur í kringum mig.  

Engifer í réttu magni léttir oft ógleðina, te, nammi eða kaldir drykkir hafa allir reynst vel. Sumum felur meir að segja að drekka engifer öl! Engar öfgar, ekki óverdósa á engiferi, hófsemi hjálpar.

engiferl

Setja nokkra dropa af piparmintu-ilmkjarnaolíu í bómull og þefa af því af og til, piparmintute getur líka slegið á ógleðina.

Þrýstipunktanudd getur gert kraftaverk. Svæðanudd er alltaf notarlegt og jafnar orku og nærir líkamann en ákveðnir þrýstipunktar eru sérlega gagnlegir þegar kemur að ógleði. Til að minnka ógleði er hægt að þrýst þremur fingrum fyrir ofan úlnliðinn, getur verið gott að fá aðstoð við þetta, þrýsta létt en þétt og halda í mínútu í senn og endurtaka þrisvar.

Coping with Common Pregnancy Discomforts_5

Nálastungur gera það sama og þrýstipunktanudd og geta svo sannarlega létt á ógleðinni, þú átt að geta fengið tíma hjá ljósmóður eða nálastungusérfræðingi ef ógleðin er mikil.

Hollur og góður matur minnkar yfirleitt ógleði og næg vítamín, ótrúlegt en satt, stundum langar manni bara í eitthvað mishollt þegar manni er óglatt en oftast eykur það bara ógleðina til lengri tíma. Snakk eins og ávextir, grænmeti og hnetur er gott að grípa í og mikilvægt að passa upp á próteinríka fæðu.

Litlir og reglulegir matarskammtar. Flestum gagnast vel að borða lítið í einu en oftar en þær eru vanar.

Mörgum finnst gott að taka Magnesium, meðgönguhormónin hægja á upptöku magnesium og því getur verið gott að fara í magnesium bað.

Í allri ógleðinni og vanlíðaninni má ekki gleyma að vera góður við sjálfan sig, hvílast og borða vel, það er ótrúlega orkufrekt ferli að framleiða barn, við eigum það alveg skilið að taka öllu með ró.

 

hih-main-image

Kona gleymir ekki fæðingunni sinni

Fæðingarreynslan er minning sem dvelur með okkur konum alla ævi og það er alveg ótrúlegt hvað hún er fersk í minninu alla ævi. Kannski má segja að fæðingarminningin sé sú minning sem hafi hvað mest áhrif á konur.

Konur muna fæðinguna sína yfirleitt í nokkrum smáatriðum og þó tíminn líði verður hún ljóslifandi um leið og talið berst að henni.

Það kemur kannski ekki á óvart en það sem konur muna helst er hvernig hugsað var um þær í fæðingunni og hvernig þeim leið með fólkinu í kringum sig. Konur muna betur hverjir voru í kringum þær og hvaða áhrif það hafði á líðan þeirra en nákvæmlega hvernig fæðingarútkoman var, hvort fæðingin hafi verið skráð sem góð, hröð, venjuleg eða eitthvað annað.

Þetta virðist eiga jafnt við aðstandendur og fagfólk. Konur muna hvernig var komið fram við þær, augnsambandið, hvort viðkomandi hafði áhuga á þeim eða ekki, andardráttinn og nærveruna, stök orð og umhyggju. Muna hvort hlustað var á þær, þeim hjálpað og þær studdar í gegnum ferlið. Hvort þær voru virtar og komið fram við þær af virðingu.

Konur muna líka yfirleitt hvaða tilfinning var innra með þeim í ferlinu og hvort þær upplifðu sig við stjórnvölinn eða ekki. Þessi tilfinning, að upplifa sig við stjórn og upplifa virðingu, er ein sterkasta minningin sem situr eftir með konum eftir fæðingu.

Konur sem upplifa gott teymi í kringum sig, þar sem þær eru studdar, efldar, hvattar áfram og á þær hlustað og þær virtar upplifa sig öflugri og sterkari á eftir. Konur sem hafa upplifað þennan stuðning tala oft um að þeim líði eins og þær geti allt, að þær séu einstakar og getumiklar og það þarf ekki að hafa mörg orð um það hve mikilvægt veganesti sú tilfinning er út í lífið.

Það er gott fyrir barnshafandi konu að hafa þetta í huga, að fæðingarreynslan sé minning sem kona man og velta því fyrir sér hvernig best sé hægt að vernda fæðingarminninguna, pæla í því hvað skipti sig máli, hverjir eiga að vera með í fæðingunn og hvar konunni líður best.

Efst í huga okkar sem komum að fæðingum ætti alltaf að vera ,,hvernig mun hún muna eftir þessum degi?”

bobaforeldrar

Kostir barnaburðar

Kostir þess að nota burðarsjal eða poka eru fjölmargir og ávinningurinn fyrir foreldri og barn.

  1. Barnaburður veitir nánd, öll börn vilja vera mikið hjá foreldrum sínum og í fangi og njóta þess að kúra þétt í foreldrafangi. Talað er um að börn gráti mikið minna þegar þau eru í fangi umönnunaraðila, eða allt að 40% minna og í stað gráturs eru þau athugul, afslöppuð og jú stundum sofandi!
  2. Það er róandi að vera í burðarsjali og auðveldar foreldrum að róa og hugga börn sín, kannski sérstaklega þegar þau eru veik, að taka tennur eða ómöguleg.
  3. Í sjali er auðvelt að fylgjast með merkjum barnsins um líðan sína og barnið fær líka tækifæri til að fylgjast með umönnunaraðilanum náið.
  4. Þau sofa betur og lengur, flest börn sofna auðveldlega í foreldrafaðmi og með hreyfingu, ruggi og lykt frá umönnunaraðila eru þau rólegri og sofna frekar.
  5. Þú kemur meiru í verk. Það er ótrúlegt frelsi sem fylgir því að vera með báðar hendur lausar, matartími er þægilegri, það er hægt að halda á einhverju og án þess að það sé markmið, hægt að ganga heilmikið frá mér krílið þétt upp við sig.
doulapic

Spurt og svarað um doulur

Hvað er doula?

Doula er kona sem styður barnshafandi konu og fjölskyldu hennar á meðgöngu, í fæðingu og sængurlegu. Doula vinnur fyrir og með verðandi foreldrum á þeirra forsendum og styður þeirra ákvarðanir. Þjónustan er alltaf samfelld þe. er með fjölskyldunni frá því fæðing hefst þar til hún er yfirstaðin.

Hver er munurinn á doulu og ljósmóður?

Doula er stuðningskona, sem er ekki með klínískt hlutverk meðan ljósmóðir er heilbrigðismenntaður fagmaður sem tekur klínískt hlutverk.

Doula vinnur fyrir foreldrana og fylgir þeim eftir, veitir stuðning og hvatningu og fræðslu en gefur aldrei læknisráð, greinir eða meðhöndlar eitthvað tengt meðgöngunni. Doulur veita stoð og styrk og samstarfið er náið og persónulegt.

Doulur fylgja verðandi móður alla fæðinguna meðan ljósmæður eru á vöktum (þetta á auðvitað ekki við í heimafæðingum).

Doulur eru ekki starfsmenn spítala en samstarf við ljósmæður og aðra er mjög mikilvægt, doula tekur aldrei fram fyrir hendurnar á ljósmóður eða öðru starfsfólki.

Eru doulur eingöngu í heimafæðingum?

Doulur eru líklega oftar í spítalafæðingum, Doulur vinna með konum þar sem þær vilja vera og eru í heimafæðingum jafnt og spítalafæðingum.

Tekur doulan yfir hlutverk pabbans / foreldrisins?

Doula styður verðandi föður líka, það má ekki gleyma að hitt foreldrið er líka undir miklu álagi og doulan er þarna fyrir alla fjölskylduna. Doula tekur ekki yfir hlutverk fæðingarfélagans heldur styður hann í að styðja verðandi móður.

Eru doulur eingöngu í ,,náttúrulegum“ fæðingum?

Við kappkostum við að styðja við móður og verðandi fjölskyldu á þeirra forsendum, óháð hvernig fæðingin er og fer. Doulur styðja við verðandi mæður óháð fæðingaráætlun enda er markmið okkar að efla verðandi mæður í því sem þær eru að taka sér fyrir hendur.
Svo nei, doulur eru í ,,allskonar“ fæðingum.

Hvað með keisara og doulur?

Við kappkostum við að styðja við móður í gegnum allt fæðingarferlið, ef fæðing endar í óundirbúnum keisara erum við á staðnum og styðjum foreldrana í gegnum keisarann en förum sjaldnast með inn í aðgerðina sjálfa (yfirleitt fer einn stuðningsaðili með í aðgerðina- sem í flestum tilfellum er hitt foreldrið).

Doulur fylgja konum einnig í undirbúinn keisara (valkeisara) enda ekki síður mikilvægt að fá stuðning og fræðslu á meðgöngunni og stuðning fyrir og eftir keisarann.

Eru doulur í ,,unassisted“ fæðingum?

Nei.

Kemur doula heim til manns í byrjun fæðingar?

Það er bara allur gangur á því en þið eruð í sambandi frá upphafi. Sumar mæður vilja bara vera einar heima í rólegheitunum meðan aðrar vilja og finna þörf fyrir að doulan komi heim. Stundum komum við heim til fólks og erum lengi, stundum kíkjum við í heimsókn og förum aftur, stundum erum við samferða upp á spítala og stundum komum við þegar fólk er komið upp á spítala og búið að vera þar í nokkra stund. Allt eftir því sem hentar hverjum og einum.

Er doula talsmaður konunnar?

Doula styður foreldra í þeirra ákvörðunum og hjálpar þeim að standa á sínum vilja og réttindum en doula talar ekki fyrir verðandi foreldra.

Eru einhverjar rannsóknir til um gagnsemi doulu?

Störf doulu hafa verið umtalsvert rannsökuð víða um heim og niðurstaðan er alltaf á þá leið að viðvera doulu bætir fæðingarminninguna, styttir fæðinguna og líðan eftir fæðingu er almennt betri. Rannsóknir sýna að viðvera doulu gerir þörf fyrir verkjalyf minni, gangsetningar eru færri, áhaldafæðingar eru færri, brjóstagjöf gengur frekar upp og svo má lengi telja. Bestu niðurstöðurnar koma úr umhverfi þar sem ljósmæður og doulur vinna saman.

Bara sem lítið dæmi má nefna rannsókn frá rúmlega 700 komum í Bretlandi kom fram að með doulu sér við hlið voru færri inngrip á við gangsetningu og mænurótardeyfingu, keisaratíðnin var umtalsvert lægri (Nánari heimild hér).

Doulur hafa lítið verið rannsakaðar hér á landi, en í lokaverkefni Margrétar Bridde kom glögglega í ljós að fæðingarreynsla kvenna sem höfðu doulu var góð. Nú árið 2015 er verið að taka viðtöl við konur sem hafa haft doulur og þar kemur slíkt hið sama fram að doulur hafi verið góður stuðningur og sumir tekið svo djúpt í árinni að segja að þær muni aldrei fæða án doulu aftur.

Hvað ef maður er bara að spá í að ráða doulu en er ekki búinn að gera upp hug sinn?

Við erum alltaf til í að hitta fólk, spjalla og fara yfir stöðuna án allra skuldbindinga eða kvaða.

 

 

 

birtha

Nokkur bjargráð í gegnum fæðingu

Öndun

  • leggja áherslu á útöndun
  • helmingi lengri útöndun en innöndun
  • dæs og stunur
  • horselips

Endurtekin hreyfing

  • standandi rugg, vanga, húlla með mjöðmunum
  • endurtekning sem skapar hrynjandi
  • ganga

Þrýstingur

  • styðja við axlir, ýta létt niður
  • snerta kjálka
  • þétt snerting
  • lyfta, hendur undir maga

Nudd

  • þrýstipunktar: ennispunktur, milli þumals og vísifingurs, tvo þumla fyrir ofan öxlabein
  • handanudd: brjóta kitkat
  • fótanudd: brjóta kitkat, kreista hæl og halda utan um fætur
  • bak: krossa yfir við mjaðma mittissvæði
  • bak: pálmatréð, stór og falleg laufblöð

Fyrir bakið

  • rúlla bakið
  • vatn á bakið
  • vera á fjórum fótum
  • þrýstingur á spjaldið
  • double hip squeeze
  • dhs með félaga
  • rebozo
  • The lunge

Hugaræfingar

  • telja
  • leidd slökun
  • sjálfstal, möntrur, staðhæfingar

Heitur /kaldur bakstur

  • á neðra bakið
  • á spöngina í / eftir fæðingunni
pregnancy-1566895

Jákvæðar staðhæfingar

Jákvæðar staðhæfingar eru í raun ákveðnar setningar endurteknar (oft í hljóði) og minna mann á manns innri styrk og vega oft vel upp á móti efanum sem á það til að læðast upp að manni.

Jákvæðar staðhæfingar geta hjálpað til á meðgöngu og í fæðingu til að róa hugann, minnka streitu og kvíða. Þær geta aðstoðað mann við að endurstilla hugann og bæta við jákvæðari hugsunum og tengingum en áður sem skilar sér svo í bættri líðan. Staðhæfingar nýtast svo oft á ögurstundu, þegar maður er í miðri fæðingu og gefa manni styrk og þol til að halda út aðeins lengur.

Hér eru nokkrar hugmyndir að staðhæfingum sem koma mörgum að gagni á meðgöngu og í fæðingu, nú eða bara hvenær sem er!

  • Ég er fullkomin eins og ég er
  • Ég tek breytingum á líkama mínum fagnandi
  • Lífið er kraftaverk, ég skapa kraftaverk
  • Ég og litla ófædda barnið mitt erum órjúfanleg heild
  • Ég elska mig og ófætt barn mitt
  • Ég er örugg og barn mitt er öruggt
  • Ég er sterk og öflug
  • Ég treysti mér og innsæi mínu
  • Ég treysti líkama mínum
  • Þetta er allt í lagi
  • Góðir hlutir gerast hægt
  • Ég er hönnuð til að ala og fæða barn.
  • Ég er sterkari en ljón, stöðugri en fjall.
  • Ég er góð móðir

Hvaða staðhæfingar er gott að nota er einstaklingsbundið og kona ætti alltaf að leitast við að nota staðhæfingar sem henni líkar, efla hana og styrkja en ekki velja einhverjar sem hafa litla merkingu. Málið er að ef maður endurtekur eitthvað sem hittir mann ekki í hjartastað þá skilar það ekki tilætluðum árangri. Oft er gott að finna staðhæfingu og laga hana að manni sjálfum. Skoða innra með sér hvað það er sem maður óttast eða finnur að vekur með manni ugg og dregur úr manni og búa til staðhæfingu sem tekur á því. Þegar við nýtum okkur staðhæfingar er gott að hafa þær í nútíð, fyrstu persónu og persónulegar. Þær verða að vera persónulegar svo þær fari inn að hjartarótum og nái að koma sér fyrir. Staðhæfingar sem maður tengir ekki við eru meira eins og vatn sem fellur á regnkápu.

Sem dæmi getur verið að kona óttist að verkirnir beri hana ofurliði og almennt kunni hún að meta hrósið að vera álitin sterk. Þá væri góð staðhæfing fyrir hana kannski ,,ég er sterk og get tekið þeim verkjum sem koma“ eða ,,andardrátturinn er minn styrkur“.
Önnur aðstaða getur verið að fyrri fæðing hafi verið erfið og óttinn felist helst í að komandi fæðing verði jafn erfið. Þá getur góð staðhæfing kannski verið ,,ég treysti líkama mínum í nýjum aðstæðum“, eða ,,ótti er tilfinning sem líður hjá. Þessi fæðing er eflandi upplifun“.

Það getur verið gott að skrifa staðhæfingarnar niður og líma á ísskápinn hjá sér eða deila með maka eða þeim sem verður með í fæðingunni. Þannig nýtast staðhæfingarnar ekki bara manni sjálfum heldur hefur maður gefið makanum líka þá gjöf að vita nákvæmlega hvað það er sem er hvetjandi og eflandi.

 

 

 

 

 

spot-10

Réttindi kvenna í fæðingu

Nokkur orð um mikilvægi þess að ráða  sínum stuðningsaðilum sjálf og tilmæli lsh.

19. júní árið 1915 fengu konur (og vinnuhjú) á Íslandi kosningarétt til Alþingis, reyndar með skilyrðum að aðeins 40 ára og eldri gætu kosið, aldurstakmarkið lækkaði svo frá ári til árs þar til ársins 1931. Áður höfðu konur fengið kosningarétt til bæjarstjórna.

Áður en þær fengu kosningarétt sátu karlmenn í ,,reykfylltum bakherbergjum“ og veltu því fyrir sér hvort að konum væri hreinlega treystandi til þess að kjósa. Menn óttuðust mjög að bæta svo mörgum kjósendum við kjörskrána og veltu því fyrir sér hvort að konur gætu kosið og tekið ákvörðun um hvað væri sér og fjölskyldu sinni fyrir bestu með kjörgenginu og sumir óttuðust að þeir sem þáþegar höfðu kosningarétt myndu missa allt vald. Sumir héldu því fram að konur hefðu einfaldlega ekkert fram að færa sem hefði erindi í stjórnmál.  Sem betur fer fengum við kosningaréttinn og það kom mörgum á óvart hve vel gekk ,,að leyfa“ konum að kjósa. Eftir því sem að árin liðu fækkaði gagnrýnisröddunum og væntanlega hefur verið hlegið að því þegar framliðu stundir að nokkur hafi sett sig upp á móti því að konur kysu og þótt fáránleg forræðishyggja.

Konur eru og voru fullfærar um að taka ákvarðanir er varða eigið líf og velferð. Í dag stöndum við uppi með betra samfélag en áður þrátt fyrir óttann sem fór um samfélagið.

Því er pínulítið kaldhæðið að á 100 ára kosningaafmæli kvenna, sátu nú líklega konur í ,,reykfylltu bakherbergi“ á Landspítalanum og komust að því að barnsfæðandi konum er ekki treystandi fyrir því að velja sér stuðningsaðila eða fjölda þeirra í fæðingu.

Tilmælin eru hér og segja að mælst sé til þess að aðeins einn stuðningsaðili ætti að vera viðstaddur og þó vissulega megi taka undir þau rök að fæðingin sé viðkvæmt ferli þar sem maður vill stuðla að ró er ætti samt að huga að því að fæðingarupplifun kvenna dvelur með þeim alla þeirra tíð og mikilvægt að kona finni stuðning frá þeim sem hún telur að sé best, óháð því hver það er.  Sem betur fer er tekið fram að ,,þeir vilji heyra óskir kvenna“ sem opnar smá glugga en setur barnsfæðandi konu þó í þá stöðu að þurfa ,,að fá leyfi“ í eigin fæðingu.

Margar verðandi nýjar fjölskyldur vilja helst af öllu vera tvo og útaf fyrir sig, mjög margar fjölskyldur kjósa að hafa einhvern nákominn með sér t.d. verðandi móðurömmu, systur eða vinkonu og einhverjir vilja hafa óháðan stuðningsaðila eins og doulu eða nuddara og í örfáum tilfellum vilja pörin hafa tvo stuðningsaðila með sér þ.e. parið plús tveir. Svo fyrir marga hafa þessi tilmæli ekki áhrif og væntanlega fagna einhverjar fjölskyldur því að þurfa ekki að ræða við fjölskyldumeðlimi um hverjir geti verið viðstaddir.

Í tilmælunum er eins og gengið sé út frá því að best væri að konan mætti ein á svæðið og taki með sér einn stuðningsaðila en ekki litið á parið, verðandi foreldra, sem heild og gert ráð fyrir að bæði mæti og vilji hafa með sér stuðningsaðila. Í dag göngum við alltaf út frá því að ef kona á maka að hún mæti með hann á staðinn og stundum gleymist það að pabbinn (eða foreldrið sem gengur ekki með barnið) þarf líka stuðning, hann ætti að fá að vera á staðnum sem fulltrúi síns sjálfs, verðandi foreldri sem þarf stuðning og hvatningu en ekki að vera stillt upp í að vera aðalstuðningsaðili konunnar sinnar og svo ,,redda“ sér sjálfur.

Flestir gera sér grein fyrir hve stór stund fæðingin er fyrir fjölskylduna, við sem höfum eignast barn munum stund og stað, við munum hvernig okkur leið og hvað hjálpaði og hvað ekki, við munum hvernig var komið fram við okkur og hvað hjálpaði og hvað ekki. Góð fæðingarreynsla getur því verið mjög valdeflandi en á sama tíma getur erfið reynsla tekið langan tíma að jafna sig á.

Við vitum að fæðingar eru allskonar og ekki alltaf hægt að sjá ferlið fyrirfram og upplifun konu af fæðingunni er einstök. ,,birth is in the eyes of the beholder“ eins og þeir segja á útlensku. Eitt af því sem hefur sýnt sig að stuðlar að jákvæðri fæðingarreynslu og að reynslan af fæðingunni sé jákvæð óháð því hvernig ,,pappírarnir“ eru er að fjölskyldan hafi ástúðlegan, samfelldan stuðning sem byggir á trausti.

Það er lítið hughreystandi að mega ekki koma með þann stuðningsaðila með sér sem maður vill og treystir og upplifa að maður verði að biðja um leyfi og auðvitað er líklegast að kona þori ekki að nefna það að maður vilji aukinn stuðning og fer því hrædd (hræddari) í fæðinguna. Í ferlinu sitja þá konur eftir með þá tilfinningu að einhvern hafi vantað. Sé fæðingin erfið og átakanleg verður eftirsjáin ,,ég vildi óska þess að ég hefði haft einhvern með mér“ en sé fæðingarminningin góð og ljúf felst eftirsjáin í að að hafa misst af því að deila stundinni með öðrum.

Við konur erum ekki vitleysingar, þó við séum barnshafandi, við vitum nær alltaf hvað er best fyrir okkur og í hvaða umhverfi við upplifum okkur sterkar og öflugar, við vitum hverja við viljum hafa í kringum okkur til að komast í gegnum aðstæður og enginn sem ekki þekkir til veit hvað er konu fyrir bestu.
Við erum líka fullfærar um að bera ábyrgð á ákvörðunum okkar, ef við viljum hafa marga í kringum okkur er væntanlega ástæða fyrir því sem við viljum kannski ekki segja með orðum. Og ástæðan á ekki að þurfa vera önnur en ,,bara“.  Svona smá útúrdúr er að starfsmenn dýragarða komust að því að apynjur fæddu ekki unga sína án þess að eldri kvenkynsættingi væri á staðnum. Líklega upplifa margar konur slíkt hið sama og verandi einar í fæðingu með einn stuðningsaðila getur verið til þess að þær eru hræddari, ósáttari og reynslan sýnir að við slíkar aðstæður dregst fæðingin óþarflega á langinn.
Skilaboðin sem felast í því að mælst sé til þess að kona komi aðeins með einn með sér á fæðingarvaktina eru að hún ráði ekki för. Hún er að ganga inn á svæði sem miðar að því að hún taki tillit til umverfisins en ekki öfugt, að umhverfið mæti henni þar sem hún er stödd.  Þar á hún að hlýða og gera það sem henni er sagt, í raun verið að taka fæðinguna svolítið úr höndunum á henni.

Barnshafandi konum og nýjum verðandi foreldrum er vel treystandi til að velja sína stuðningsaðila, við veljum út frá vilja og þörfum, þó það þóknist kannski ekki öllum. Svona rétt eins og með kosningaréttinn, okkur er veltreystandi til að kjósa, við kjósum út frá okkar bestu vitund, vilja og þörfum.

vector-owls_G1wM3dLu_L

Af hverju ekki framvísandi í burðarpoka?

Það er flestum léttir að nýta sér burðarpoka eða sjal og dásamlegt að hafa barnið þétt og öruggt í fanginu og oft vaknar þessi spurning, er ekki hægt að snúa barninu fram svo það sjái svolítið betur?

Auðvitað er það freistandi, barnið er í sömu augnstefnu og maður sjálfur og getur fylgst vel með og þetta getur verið heljarinnar stuð en þegar maður hugsar örlítið betur út í stöðuna á sér og barninu áttar maður sig á að líklega er það betra fyrir mann sjálfan og ekki síst barnið að það snúi að manni.

Mynd sem sýnir fína stöðu barns í burðarpoka.

 

Ákjósanleg staða fyrir barn í burðarpoka er þegar það fær stuðning út sem næst hnjám. Barnið situr með þungann á rassinum og stuðningurinn nær út við lærleginn og fæturnir eru gleiðir og mjaðmirnar stöðugar. Þegar barn snýr fram í burðarpoka er komið álag á mjaðmasvæðið, fæturnir þrýstast saman og niður. Það er ekki nægjanlegur stuðningur við mjaðmir og fæturnir dangla niður. Í þannig stöðu er barnið komið í stöðu sem það getur ekki undir eðlilegum kringumstæðum, litlir kroppar vilja vera með sveigt bak ( í C ) og fæturna dregnar saman ( í M stöðu við mjaðmir) og örlítið upp á við, svona púpulaga.

óbaby

Barn sem snýr fram þrýstist líka að líkama burðarmanns og verður að aðlaga sig líkamsgerð þess og oftast myndast óþægilegur þrýstingur við bak barnsins sem neyðir það til að vera með beint bak, lítil börn eru almennt með sveigt bak og álagið á efra bakið því orðið þónokkuð, á sama tíma og efra bakið þrýstist fram fara mjaðmirnar aftur sem er öfug staða við náttúrulega stöðu barns.

Mynd sem sýnir óæskilegt álag á fæturna.
Mynd sem sýnir óæskilegt álag á fæturna.

Í framvísandi burðarpoka má líka gera ráð fyrir að álag á kynfærasvæðið aukist, þar sem þau hanga meir en að sitja og er sérstaklega varhugavert fyrir drengi, þar sem þrýstingurinn er á öll ytri kynfærin og gera má ráð fyrir að við hreyfingu myndist líka meiri varmi við bleiusvæðið.

Oförvun er eitthvað sem gott er að hafa í huga og barn sem vísar fram kemst ekki í skjól undan áreitinu. Við sem erum orðin fullorðin áttum okkur oft ekki á áreitinu sem fylgir umhverfi okkar en fyrir barn sem er að læra er allt skynáreiti. Ljós, hlutir úr umhverfinu, hljóð og fólk verður til þess að það er auðvelt að vera fyrir oförvun, barnið nær ekki að melta umhverfi sitt og meta. Þau verða æst pata höndum og skríkja jafnvel en ná ekki að snúa sér í skjól frá áreitinu og hvíla sig um stund. Oförvun getur haft áhrif í nokkra stund á eftir, börnin eru æst og ná ekki að róa sig niður. Þegar barn er í burðarpoka sem snýr að burðarmanni, á það auðvelt með að grúa að burðarmanni og fá skjól frá áreitinu og stilla því sem það tekur inn í hóf.

Höfuð og háls barns fær heldur ekki nægjanlegan stuðning, þegar barnið er glaðvakandi og heldur ekki ef það fer að syfja eða vill snúa sér undan skynörvuninni, með óþarfa álagi á höfuð og háls.

bobafaceforward

Fyrir burðarmanneskjuna sjálfa er óþægilegra að hafa barnið framvísandi því líkami barnsins lagast ekki eins að með bakið við og ef það er maga í maga. Álagið verður meira á axlir og ekki ólíklegt að það rífi í. Það er líka erfiðara að lesa í merki barns og hljóð þegar það er framvísandi.

En hvað er þá til ráða þegar kona vill bera barnið sitt en bjóða því upp á að sjá umhverfi sitt betur en ef barnið vísar að manni?

Eitt ráð er að færa burðarsjalið/pokann aðeins út á hlið, nær mjaðmasvæðinu, þá sér barnið fram og aftur fyrir sig vel en er enn í góðri líkamsstöðu og getur snúið sér í skjól þegar það er búið að fá nóg. Annað sem hægt er að gera er að bera barnið á bakinu og passa að setja það svolítið ofarlega, þá fær barnið sömu augnsýn og burðarmaður en getur enn snúið sér í skjól.

bobaforeldrar

Nánari upplýsingar fást meðal annars hér og hér.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ég vildi að ég hefði vitað (1)

Ég vildi að ég hefði vitað

Eldri stelpan mín er fjögurra ára gömul og oft finnst mér við vera jafngamlar. Hún hefur kennt mér mikið um lífið og margt um sjálfa mig.

Mér finnst ég hafa verið fljót að stilla mig inn á hana en suma daga tek ég svona ohh, ég vildi að ég hefði vitað, til daganna sem hún var lítil og ég vitlaus móðir og við að kynnast.

Ég vildi að ég hefði almennt vitað meira um brjóstagjöf. Hún tekur tíma, kona kemst varla á klósettið á milli gjafa. Það getur verið erfitt og vont og þreytandi að vera með barnið á brjósti. Ég vildi að ég hefði vitað hvernig þau sýna merki um svengd og ég vildi óska að ég hefði vitað að það er í lagi að finnast það ekki frábært að vera með barn á brjósti allan sólarhringinn.

Ég vildi að ég hefði vitað meira um nándarþörf barna og hve mismikil hún er eftir karakterum. Ég eignaðist stelpu sem þurfti mikla athygli og nánd og ég var 4 vikur að fatta það. Það er allt í lagi að halda á barninu allan sólarhringinn og hafa það hjá sér, upp við sig og með sér meðan allir eru sáttir.

Ég vildi að ég hefði áttað mig betur á mikilvægi hvíldar, nýtt sængurleguna betur í að liggja fyrir en ekki sýna hvað ég var hress nýbökuð móðir. Ég vildi að ég hefði fattað að það gerir kraftaverk að fara ekki á fætur fyrir hádegi og stundum ætti að vera uppáskrifað að kona eigi að leggja sig með barninu sínu.

Ég vildi að ég hefði vitað að börn sofa mismikið og sum þeirra sofa jafnvel lítið. Ég vildi að ég hefði vitað hve mikilvæg regla, rólyndi og leggjur eru þegar kona á þannig börn. Ég vildi að ég hefði vitað að það er börnum eðlilegt að vakna 1-3 á nóttu allt fyrsta árið sitt.

Ég vildi að ég hefði vitað að börn vilja nærast þegar mamman nærist, ég hefði getað sparað mér mikinn tíma við að reyna að fá hana til að sofa meðan ég borðaði. Lífið varð svo miklu einfaldara eftir að ég hætti að reyna.

Ég vildi að ég hefði vitað að ég þarf ekki að leyfa öðrum að halda á barninu mínu frekar en ég vil.

Ég vildi að ég hefði passað betur upp á heimsóknartímann strax eftir fæðingu og ég vildi að ég hefði slökkt á símanum oftar.

Ég vildi að ég hefði beðið mömmu um að koma oftar og stoppa lengur.

Ég vildi að ég hefði áttað mig fyrr á því að ég þarf ekki að vera betri húsmóðir en amma var. Þvotturinn bíður og draslið verður þarna að eilífu en litla stúlkan stækkar hratt.

Ég vildi að ég hefði fattað fyrr að ég þarf að hugsa vel um mig til þess að hugsa vel um fjölskylduna mína. Þegar ég er í jafnvægi þá er fjölskyldan mín það líka.

Ég vildi að ég hefði fylgt hjartanu enn meir alltaf alveg frá upphafi. Þegar kona tekur ákvörðun út frá hjartanu tekur hún rétta ákvörðun, alveg óháð velmeinandi frænkum, uppeldisbókum og öðrum uppeldissérfræðingum.

Ég vildi líka að ég hefði vitað að það er ekki hægt að vita fyrirfram hvernig kona upplifir foreldrahlutverkið og ég vildi að ég hefði áttað mig á hvað það er dásamlega frábært að kunna ekki neitt. Kannski reyndi fólk eftir bestu getu að segja mér þetta allt og reyndi jafnvel að troða því ofan í mig og ég hlustaði ekki.

Hefði einhver sagt mér fyrirfram að eftir fæðingu barnanna minna myndi ég leggja upp í stærsta, skemmtilegasta, dásamlegasta, erfiðasta og fyndnasta ferðalag lífs míns þar sem ég þyrfti að taka á öllu mínu alla daga og upplifi hæstu hæðir og dýpstu dali hefði ég líklega hlegið frekar hrokafullt og fullyrt að þannig yrði það ekki hjá mér.

Kannski hefði ég betur hlustað aðeins fyr.

Pistillinn birtist fyrst á foreldrahandbókinni 2011

vector-owls_G1wM3dLu_L

Taubleiur, spurt og svarað

Hvað þarf ég margar bleiur?

Fjöldi bleia fer eftir aldri og hve oft maður ætlar að þvo.

Nýfædd börn fara oft í gegnum um það bil 10 -12 bleiur á sólarhring og oftast er best að hafa nóg til skiptanna, maður kemst af með 14 bleiur en líklega er þægilegast að vera með um 24. Þannig kemst maður upp með að þvo annan hvern dag. Þegar börnin verða eldri þarf ekki að skipta jafn oft um bleiu, bleiurnar eru í minni notkun og ekki sama stressið með þvottinn. Þá er oft mælt með 15-20 bleium.

Nýburar: Mér hefur reynst best að byrja með cover og gas og fitted. Þá er gott að eiga 3-4 cover og um 20 gasklúta og/eða fitted. Velja cover sem passa frá fæðingu og endast svolítið áfram. Okkur fannst þægilegt að eiga nokkrar AIO/vasableiur líka sem við notuðum á ferðinni eða ef ömmur og afar voru að skipta.

Um og eftir sex mánaða færa margir sig yfir í annað kerfi eins og AIO eða vasableiur og þá er gott að eiga 14-20 bleiur. Sumir eiga bara eina tegund eins og t.d. Bumgenius freetime meðan aðrir blanda saman tegundum, eru kannski með vasa og AIO á daginn og nota svo prefold og cover yfir nóttina.

CoverLife_AquaSwirl

Hvaða bleiur eru bestar?

Hér er ekkert gott svar, fer eftir barni og foreldri, vaxtalagi, smekk og aðstæðum. Hvaða bleiur, bleiukerfi eða bleiutegund fer algerlega eftir smekk og um leið og þú ferð að spyrjast fyrir þá heyriru að svörin eru jafnólík og þau eru mörg.

 

Núna 2015 eru Best Bottom og Bumgenius Elemental í algeru uppáhaldi, ég vil helst líka hafa þær einlitar. Með miðjustelpuna mína sem fæddis 2010 voru Patapum-bleiur í uppáhaldi ásamt Montrossum, Happy Heinys og Bumgenius. Árið 2007 voru Swaddlebees í miklu uppáhaldi ásamt Bumgenius, Fuzzibunz og Montrössum.

Skiptir máli hvernig innleggin eru?

Þetta fer líka eftir smekk og barni en úrvalið er gott. Sumir vilja eingöngu lífræna bómull, meðan aðrir sækjast eftir Stay dry innleggjum. Það er hægt að fá bambus-innlegg og innlegg með minkee og svo binky líka (bambus plús minkee), sem og flísrenninga. Flestir vilja eitthvað mjúkt og rakadrægt næst barninu, eitthvað sem heldur vætunni vel frá en er rakadrægt. Á þessu heimili notum við lífræna bómull, stay dry og hamp-innlegg þessa dagana.

En hvað með kúkinn?

Við spáum flest í þetta til að byrja með en flestum finnst það minna mál en þeir halda í upphafi. Þegar nýburar skila frá sér getur verið gott að skola bleiuna svo það festist ekkert í henni en það þarf yfirleitt ekkert að skola bleiurnar hjá brjóstabörnum. Þegar hægðirnar fara svo að verða formaðari er upplagt að nota hríspappír inn í bleiurnar.

Hríspappír virkar þannig að maður setur þunnt lag af hríspappír í bleiuna milli bleiu og barnshúðar og ef barnið kúkar tekur maður einfaldlega pappírinn og hendir í ruslið með öllu sem í var og þrifin verða mikið einfaldari.

Almennt má segja að taubleiur haldi öllum sprengjum vel á sínum stað og margir segja að tauið haldi mikið betur en einnota bleiurnar.

hríspappír

Hvernig þvær maður bleiurnar?

Langeinfaldast að gera það bara í vélinni heima. Allir framleiðendur eru með þvottaleiðbeiningar fyrir sínar bleiur sem gott er að kynna sér vendilega.

Almennt má þvo allar bleiur á 40 og margar á 60. Ef maður er með prefold eða fitted má setja það óhikað á suðu (mín reynsla er sú að það hefur gefist vel að þvo á 60).

Langflestir nota milt og gott þvottaefni eins og Neutral eða C11 og Potion er líka vinsælt.

totsmynd

Sendu mér línu ef þú ert með fleiri spurningar!

 

 

form21_774x909

When survivors give birth

When survivors give birth er yfirtitill á bók og fyrirlestri eftir Penny Simkin og umfjöllunarefnið er hvaða áhrif það hefur á barneignarferli kvenna að hafa orðið fyrir kynferðisofbeldi í æsku. Penny var með fyrirlestur 21. apríl 2015 á Íslandi, einmitt í Lygnu og mig langar að deila með ykkur aðeins frá þeim degi.

Smá útúrdúr, survivor finnst mér vera gott og eflandi orð. Það er einhver sem lifir af, kemst af eða stendur uppi sem sigurvegari. Orðið nær fallega og valdeflandi utan um erfiða og sára reynslu. Mér er ekki kunnugt um annað orð í íslensku en þolandi sem er jú vissulega lýsandi fyrir það að viðkomandi hefur þurft að þola eitthvað en gefur ekki þessa von eða eflingu. Mig langar því að finna eitthvað gott orð sem er jafn skýrt og þolandi en fallegt og eflandi eins og survivor.

Það er erfitt að alhæfa um hvernig fæðingarreynsla kvenna verður, enda er um stóran og ólíkan hóp kvenna að ræða. Við vitum þó að fæðingarreynslan hefur mótandi áhrif á líf okkar og hún getur verið eflandi og hún getur gert okkur viðkvæmari.

Sumar konur sem upplifað hafa kynferðisofbeldi lýsa fæðingunni sem hluta af batagöngu, sigri sem tengir þær sjálfri sér meðan aðrar upplifa hana neikvæðari og jafnvel þannig að þær endurupplifi tilfinningar tengdar ofbeldinu.

Penny Simkin dregur fram nokkur atriði sem hjálpa konum að komast í gegnum fæðinguna sína á sem jákvæðastan hátt. Þetta plan kemur held ég öllum konum til góða:

– Fæðingaráætlun

Það getur verið sérstaklega hjálplegt að skrifa fæðingaráætlun, hafa hana persónulega og nefna hvað skiptir mann máli í fæðingunni, það getur verið gott að setja fram hvað hjálpar konu í erfiðum aðstæðum, hvað minnkar streitu og áhyggjur og hvernig gera megi aðstæður sem vinalegastar.

Það getur verið sérlega hjálplegt fyrir alla ef kona treystir sér til að skrifa um ótta sinn og áhyggjur og af hverju hann stafar. Það hjálpar öllum, stuðningsfólki og heilbrigðisfólki í að vera enn nærgætnara og skilningsríkara. Ef til dæmis ákveðin snerting eða ákveðin orð valda vanlíðan að koma því á framfæri svo fólkið í umhverfinu viti hvernig það getur stutt og styrkt.

– doula

Það er mjög styrkjandi að hafa einhvern sem er þarna bara fyrir ykkur og þekkir óskir ykkar og væntingar vel. Doula er svona eins og einkastarfsmaður fæðandi konu og styður ykkur í gegnum ykkar ferli. Doulur eru stuðningskonur fjölskyldunnar, starfa aðeins fyrir hana og fylgja konum samfellt í gegnum fæðinguna.

– núvitund

Penny talar alveg sérstaklega um að það sé mikilvægt fyrir konur að finna styrkinn í því að vera á staðnum að upplifa það sem þær eru að upplifa þ.e. fæðinguna og hvernig hún er. Meðan kona nær að halda fókus á að vera í fæðingu og vera við stjórnvölinn eru minni líkur á að hún endurupplifi erfiðar minningar og aðstæður. Margar konur hafa fundið leið til að lifa af ofbeldið með því að fjarlægjast sjálfum sér, flýja úr líkama sínum og vera fjarverandi þannig að þær finna lítið tengingu milli huga og líkama. Sú tækni var mjög mikilvæg þá en í fæðingu er gott að reyna að halda sér í núvitundinni til að minnka líkur á endurupplifun og panik og að fæðingarreynslan verði ekki svipuð minning og minningin um ofbeldið.

– æfð sjónræn hugleiðsla

Það getur verið gagnlegt á fyrstu stigum fæðingarinnar að hugsa um tíma þar sem manni leið vel, draga fram minningu eða viðburð sem var góður og minningin yljar manni og sjá hana fyrir sér. Það getur verið tími með maka þar sem allir voru ánægðir og afslappaðir, minning úr æsku eða staður þar sem maður er öruggur á. Mörgum finnst gagnlegt að sjá fyrir sér þessa minningu í gegnum hverja hríð í upphafi fæðingar.

Þegar komið er í virka fæðingu og framgangurinn er meiri og reynir á mann getur verið gott að hugsa um atburð þar sem maður komst yfir ákveðna hindrun eða áskorun. Það getur verið líkamleg áskorun eins og að hlaupa maraþon eða þegar maður yfirstígur ákveðinn ótta sem hefur hindrað mann. Þessi æfing getur verið hvetjandi í fæðingunni og komið konu í gegnum erfiðar áskoranir.

– að finna stjórnina

Það er mörgum konum mjög mikilvægt að finna að þær séu alltaf við stjórn í öllum aðstæðum, það veitir þeim öryggi og vellíðan og þannig ná þær að koma sér í gegnum erfiðar aðstæður. Það getur verið gott að átta sig á því í hverju sú tilfinning felst, hvernig er hægt að viðhalda henni og ákveða að ef aðstæður eru þannig að þá er hægt að ákveða að missa stjórnina og hafa þannig stjórn á stjórnleysinu ef svo má að orði komast.

 

 

 

 

 

 

Áttu smá tíma aflögu-

Áttu smá tíma aflögu?

Fátt ef nokkuð, jafnast á við að vera heima með nýjan fjölskyldumeðlim. Nýtt líf, nýir tímar, ný og óþekkt framtíð. Dásamlegt alveg.

Það kemur hinsvegar mörgum á óvart hve annasamir fyrstu dagarnir og vikurnar eru eftir að barnið er komið í heiminn. Álagið er síst minna þegar börnin eru fleiri en eitt. Það þarf að sinna börnunum, ganga frá, þvo og búa um rúmin.

Þetta er líka yfirleitt tíminn sem flestir eru boðnir og búnir að vera manni innan handar og aðstoða og oftar en ekki segir maður pent nei takk, vill ekki valda öðrum ónæði en stendur svo á haus sjálfur. Maður kann ekki við það að þiggja aðstoð, vill ekki viðurkenna fyrir sér eða öðrum að maður eigi fullt í fangi með nýja hlutverkið eða áttar sig ekki á því.

Þessar áhyggjur eru ástæðulausar, eins og áður segir flestir vilja allt fyrir mann gera. Í allra allra versta falli kemur eitt lítið því miður og það er varla endalok heimsins, maður snýr sér þá bara til næsta.

Svo í staðinn fyrir að afþakka boðna aðstoð hvernig væri að segja já takk eða senda vinum og ættingjum lítið óskabréf þar sem fram kemur hvað það geti gert fyrir mann. Hér eru nokkrar hugmyndir.

  • Viltu elda eitthvað gott og hollt fyrir okkur og skilja eftir hjá okkur. Þú þarft alls ekki að stoppa. Lasagne, ferskt pasta, kjúklingaréttur eða súpa kemur vel til greina.
  • Viltu skera niður ferska ávexti og færa okkur.
  • Þú mátt gjarnan kaupa það allra algengasta sem vantar á heimilið og skilja eftir við hurðina hjá okkur. Mjólk, safi, brauð og ávextir.
  • Þú mátt gjarnan kíkja við og setja í þvottavél og brjóta saman þvottinn sem er enn í körfunni. Það væri einnig vel þegið ef þú getur sópað á leiðinni út.
  • Endilega skiptu um á rúmunum og settu í vél. Þú mátt gjarnan skúra á leiðinni út.
  • Hvernig hljómar skemmtiferð með eldri börnunum? Kíkið í Öskjuhlíðina, húsdýragarðinn, í leikhús eða niður á tjörn. Endilega gefðu þeim hollan mat meðan þið eruð í burtu.
  • Endilega taktu til í ísskápnum og ekki spyrja mig út í hvað ég vilji eiga og hvað ekki. Ég treysti þér.
  • Viltu bjóða mér fótanudd og sendu manninn minn út að hitta félagana í smá stund, endilega haltu á nýja barninu meðan ég skýst í sturtu.
  • Ef þig langar í kaffi eða te, helltu upp á sjálf og færðu mér bolla.
  • Taktu ruslið með þér á leiðinni út og settu nýjan poka í.
  • Endilega gefðu mér gjafabréf upp á heimilisaðstoð þína t.d. andvirði 4 klukkustunda í tiltekt eða andvirði þriggja símtala
  • Ef þú hefur eitthvað sérstakt í huga sem þú vilt gera fyrir mig, ekki vera feimin við að nefna það. Ég segi í versta falli nei, en ef það er til þess gert að létta okkur lífið þiggjum við það að öllum líkindum.

Það munar svo ótrúlegu að fá aðstoð frá sínum nánustu á þessum magnaða tíma. Um að gera að nýta sér það. Ef maður er feiminn við að nefna það er hægt að segja feimnislega … ég sá svolítið sniðuga grein á hondihond.is sem heitir áttu smá tíma aflögu…

baekur

Undirbúningur skiptir máli

Stundum heyrir maður því fleygt að réttast sé að undirbúa sig ekki of mikið fyrir fæðingu og gera sér ekki of miklar vonir um útkomuna, því maður verður svo svekktur ef hlutirnir fara svo á annan veg.

Þetta hlýtur að vera sagt í góðri trú og til að vernda barnshafandi konur en sannleikurinn er samt sá að það margborgar sig að undirbúa sig vel fyrir fæðingu á allan hátt og því betur sem kona er undirbúin fyrir fæðingu því meiri líkur eru á að fæðingin fari á þá leið sem hún kýs. Það á við um allar fæðingar.

Góður undirbúningur er ekki trygging fyrir því að allt fari samkvæmt áætlun en maður hefur aukið líkurnar til muna. Liður í undirbúningi er líka að taka með sér æðruleysið og taka því sem að höndum ber.

Fæðing er nefnilega einn stærsti viðburður í lífi konu, ef ekki sá stærsti og það er alveg sama hvernig sú lífsreynsla verður, hún kemur til með að dvelja í huga konunnar lengi, ef ekki alla ævi. Fari allt vel man kona það og fari hlutirnir illa man kona það líka.

Kona sem fer vel undirbúin í sína fæðingu er betur í stakk búin til þess að vinna úr sinni reynslu t.d. ef fæðingin verður henni erfið. Af hverju?  Jú hún er nefnilega undirbúin, og yfirleitt þegar maður er undirbúinn er maður líka búinn að skoða ,hvað ef“-ið sitt ef hlutirnir fara ekki eins og maður leggur upp með.

Fæðing er stórviðburður, henni er oft líkt við maraþon eða fjallgöngu. Það er ágæt samlíking þó hún hafi svo sem sínar takmarkanir líka.

Þegar maður hittir einhvern sem ætlar í fjallgöngu þá er hinsvegar allt annað viðhorf til undirbúnings. Þá er talað um mikilvægi þess að vera vel undirbúinn, líkamlega sem og andlega. Fjallganga er þrekraun sem reynir á líkama og sál og allir vita að ef þú leggur af stað vanbúinn getur farið illa.

Hvernig fer í fjallgöngunni er að miklu leiti undir undirbúningnum komið. Það er ekki trygging fyrir því að allt fari vel en eykur líkurnar til muna. Liður í undirbúningnum er að vera í góðu líkamlegu formi, lesa sér til um fjallið og aðstæður, tala við fólk með reynslu af svæðinu, umkringja sig fólki sem hefur áhuga á því sem maður tekur sér fyrir hendur og góður aðbúnaður.

Engum heilvita manni dettur í hug að segja við fjallgöngumann ,,Ekki undirbúa þig of mikið. Þú verður svo hrikalega svekktur ef þú fótbrotnar á leiðinni upp og kemst ekki á toppinn einn þíns liðs. Tala nú ekki um svekkelsið ef þú þarft hjálp á miðri leið”.

Það vita allir að ef eitthvað kemur upp á í fjallgöngu að það eru ofboðsleg vonbrigði sem getur tekið langan tíma að jafna sig á. Vel undirbúinn fjallgöngumaður er hinsvegar fljótari að jafna sig á vonbrigðunum, því hann var undirbúinn og áttar sig á því að hann hafði gert allt sem í sínu valdi var og svo fór sem fór.

En hér gildir sama lögmál, góður undirbúningur eykur líkurnar á góðri útkomu en auðvitað er ekki hægt að ganga að útkomunni. Því er um að gera að sökkva sér í bókalestur, umvefja sig jákvæðum fæðingarsögum, sækja slökun og fara á mörg námskeið og njóta þess að vera að undirbúa stærsta viðburð lífsins.

Muna svo eftir æðruleysinu og að það er í góðu lagi að skipta um áætlun þegar stóra stundin rennur upp.

Ilmkjarnaolíur á meðgöngu

Ilmkjarnaolíur hafa í gegnum aldirnar verið notaðar til lækninga og hafa fyrir löngu sannað gildi sitt. Ilmkjarnaolíur geta haft góð áhrif á líkama og sál og eru meðal annars notaðar til þess að draga úr spennu og streitu og róa hugann.

Ilmkjarnaolíur geta komið að góðu gagni á meðgöngu og í fæðingu.

Noktun ilmkjarnaolía er nokkuð auðveld. Það er hægt að spreyja í andrúmsloftið, nota til innöndunar, blanda í nuddolíu eða setja út í baðið. Ilmkjarnaolíur skal ætíð blanda við grunnolíu áður en þær eru settar á húð til dæmis vínberjaolíu (grapeseed), möndluolíu, sólblómaolíu og jarðhnetuolíu. Mikilvægt er að nota hreinar ilmkjarnaolíur því gerviefni gefa aðeins lykt en gera ekkert annað gagn. Sumar ilmkjarnaolíur henta betur en aðrar á meðgöngu og margar olíur á beinlínis aðforðast að nota.

Almennt er talið óhætt að nota Lavender, Bergamot, Chamomile roman, Neroli, Geranium, Rose, Jasmin og Ylang Ylang ásamt fleiri. Til að hafa vaðið fyrir neðan sig er gott að nota ekki ilmkjarnaolíur fyrsta þriðjung meðgöngunnar.
Olíurnar hafa hver sína virkni til dæmis er Lavender er mjög góð alhliðaolía, hún er græðandi og slakandi fyrir líkama og huga. Hún er meðal annars góð við höfuðverk. Chamomile roman er róandi og verkjastillandi og góð við svefnleysi og gegn þunglyndi.Bergamot er frískandi, verkjastillandi og sótthreinandi. Bergamot er gott gegn kvíða,depurð og er verkjastillandi. Geranium er frískandi, róandi og bætir blóðrásina. Geranium er gott við bakverkjum, bólgnum ökklum. Það hreinsar og jafnar húðina. Það er auðvelt að nálgast ítarlegar upplýsingar um virkni ilmkjarnaolía meðal annars á netinu og upplagt að kynna sér olíurnar vel áður en maður notar þær. Neroli vinnur með taugakerfinu, er róandi og hjálpar til með öndun og vinnur gegn þunglyndi.
Það er mjög þægilegt að nota ilmkjarnaolíur í bað, best er að setja fjóra til fimm dropa í feita mjólk, rjóma eða hunang, hræra vel saman og blanda út í baðvatnið.Hunangið eða rjóminn er notað til þess að olían fljóti ekki ofan á vatninu.

Slakandi baðblanda 1

6 dropar lavender eða

Slakandi baðblanda 2

2 dropar lavender 2 dropar Chamomile

Baðblanda 3

2 dropar bergamot

1 dropi neroli
Til þess að gera góða nuddolíu skal setja 2 til 3 dropa af ilmkjarnaolíu í 10 ml grunnolíu.Góðar grunnolíur eru meðal annars vínberjasteinsolía, sólblómaolía, ólívuolía.

Nuddolía

20 ml vínberjasteinsolía (grunnolía)

3 dropar lavender2 dropar chamomile

Nuddolía fyrir þreytta fætur

20 ml sólblómaolía (grunnolía)

2 dropar geranium

1 dropi lavender

Nuddolía til að nota í fæðingu

30 ml vínberjasteinsolía (grunnolía)

4 dropar lavender

2 chamomile roman

1 dropi neroli

Nuddolía í fæðingu

30 ml vínsteinsolía (grunnolía)

2 dropar rose

2 dropar geranium

1 dropi lavender

Þegar ilmkjarnaolíur eru notaðar til innöndunar er gott að setja einn eða tvo dropa af ilmkjarnaolíu í pappír eða klút og bera að vitum sér. Ef notað er úðatæki er gott að setja3-4 dropa af ilmkjarnaolíu og í úðabrúsa er gott að setja 10 dropa í 100 ml af vatni, hrista vel og spreyja allt í kringum sig.

Úðabrúsablanda 1

100 ml vatn

3 dropar geranium

3 dropar frankincence

Úðabrúsablanda 2

100 ml vatn

3 dropar geranium

2 dropar lavender

2 dropar rose

Hér er frábær íslensk vefsíða með upplýsingum um ilmolíur  http://ilmandi.is

tasur

Viðbrögð við erfiðri fæðingu

Fæðing er líklega ein stærsta stund í lífi konu og upplifunin dvelur með okkur lengi. Þær eru líka allskonar og sitja mislengi í okkur. Flestar erum við þannig að við viljum tala um og deila reynslu okkar en það getur verið erfitt að tala um erfiða fæðingarreynslu því viðbrögðin eru svo misjöfn. Eftir erfiða fæðingu eru konur, vinir og ættingjar stundum eins og í lausu lofti, vita ekki alveg hvernig þeir eiga að vera eða ekki vera.

Ef fæðingin er átakamikil reyna velmeinandi ættingjar og vinir og jafnvel heilbrigðisstarfsmenn að hughreysta konu en vita ekki alveg hvernig þeir eiga að koma orðum að því. Orðasambönd og klisjur sem eru endurteknar ef kona reynir að ræða reynslu sína, stundum af góðum hug en oft líka til að þagga niður í óþægilegri umræðu.

Það tekur mismikið á en það getur verið íþyngjandi að hlusta á hughreystandi orð en upplifa alls enga huggun við að heyra þau.

Mikilvægt er að reyna að muna að hver og einn upplifir sína fæðingu á sinn hátt og hvernig aðrir upplifðu sína fæðingu hefur ekkert að gera með okkar reynslu. Gott að geta samglaðst en það er ekki alltaf hægt að samsama sig reynslunni.

Huggunarorðin eru oft á þá leið;

Þú kemur til með að gleyma sársaukanum!
Jú, það er oft rétt að margar konur gleyma sársaukanum en það er mikið frekar ef kona hefur átt venjulega fæðingu. Konur sem hafa upplifað fæðingartrauma muna einmitt eftir sársaukanum og endurupplifa hann jafnvel aftur og aftur og aftur jafnvel svo mikið að þær geta ekki hugsað sér að eignast annað barn.
Vissulega dofnar tilfinningin með tímanum, svona rétt eins og ef kona getur hugsað til baka og munað eftir sársauka sem fylgdi handleggsbroti að þá dofnar tilfinningin með tímanum.

Það eina sem skiptir máli er að þú eignaðist heilbrigt barn.
Enn á ný, jú það er mjög ánægjulegt og mikilvægt að eignast heilbrigt barn en það er alls ekki það eina sem skiptir máli.
Þó barnið sé heilbrigt er það ekki sama sem merki þess að konu líði vel, að hún og hennar upplifun skipti ekki neinu máli og það sé óþarfi að huga að henni bara því barnið er heilbrigt.
Það skiptir miklu máli að barnið sé heilbrigt og það skiptir líka miklu máli hvernig kona upplifði fæðinguna og sjálfa sig og það skiptir máli að gefa sér tíma í að syrgja upplifunina og takast á við þær tilfinningar sem koma. Móðir og barn skipta máli, upplifun og útkoma geta verið jafnmikilvæg.

Reyndu bara að gleyma þessu.
Það er erfitt, ef ekki ógjörningur, að láta sem viðburður á við barnsfæðingu hafi ekki gerst. Svo ekki sé sagt að þegar hann er erfiður og átakanlegur. Það eru allar líkur á því að kona sem hefur upplifað erfiða fæðingu hugsi mikið um fæðinguna sína, fái óþægileg flashback og endurupplifi atvik úr fæðingunni, jafnvel svo að hún nær ekki að hvílast eða slaka á.
Þegar brugðist er við á þann hátt að konur eru hvattar til að gleyma atburðinum er í raun verið að biðja hana um að tala ekki um upplifunina, hún kemur varla til með að gleyma honum svo glatt.

Þú ættir að hafa …(fyllið sjálf í eyðurnar- gert eitthvað annað) fætt heima, fengið verkjastillingu/ ekki fengið verkjastillingu, fætt í Reykjavík/Akranesi, farið í sund. Þú hefðir átt að ….

Það getur vel verið að ef ef ef ef hefði virkað og einhver annar hefði getað komið með betri fæðingu sem hefði ekki leitt til þess að niðurstaðan var sú sem hún var eða tilfinningin sem eftir er væri önnur.
Það er hinsvegar þannig að það er alveg sama hve mikið kona fær að heyra um allt sem hún hefði getað gert eða hugsar um allt sem hún hefði getað gert eða ekki gert það breytir ekki orðnum hlut og það breytir ekki tilfinningunni sem situr eftir og í öllu falli mjög ólíklegt að konu líði betur af því að fá gagnrýni eða ráð um hvernig hún hefði getað tæklað aðstæður betur.
Aðstæður eru oft á þann veg akkúrat þegar kona er að takast á við þær að það er ekki hægt að fá það sem maður vildi helst eftir á. Með því að sættast við það þokast kona aðeins áfram í sáttaferlinu. Það er að sjálfsögðu hægt að nýta fyrri reynslu til að hjálpa manni í að taka ákvarðanir fyrir framtíðina en fortíðinni breytir maður ekki.

Þegar kona segir frá fæðingarreynslu sinni ætti maður ekki að reyna að breyta upplifun hennar eða gera lítið úr henni heldur bara hlusta og fá að heyra hvernig hún upplifði akkúrat þessa stóru stund og þannig kannski hjálpa pínulítið til við að plástra sárið á sálinni.

Streituröskun í kjölfar erfiðrar fæðingar er nefnilega mjög eðlileg, hún er eðlileg viðbrögð við óeðlilegum og erfiðum aðstæðum.

!